KISACA
- Herhangi bir kuruluşa hakkınızda hangi kişisel verileri tuttuğunu, bunların nereden geldiğini ve kimlere aktarıldığını sorabilirsiniz.
- Yanıt, talebin alınmasından itibaren bir ay içinde ya da kuruluş daha fazla zamana ihtiyacı olduğunu size zamanında bildirdiyse üç ay içinde verilmelidir.
- Yanıt gelmezse Belçika Veri Koruma Otoritesi’ne (Autorité de protection des données, APD) şikâyette bulunabilirsiniz.
Çoğu insan kişisel verilerini ancak bir şeyler ters gittiğinde düşünür: bir banka hesabı kapatır, bir işveren kimsenin görmediği bir dosyadan söz eder, silinmesine rağmen bir uygulama mesaj göndermeye devam eder. GDPR tam da bu anlar için size bir dizi hak tanır. Bu haklar birçok kuruluşun sandığından daha güçlüdür ve sürelerle birlikte gelir. Bu yazı, en çok ihtiyaç duyacağınız altı hakkı, bunları nasıl kullanacağınızı ve yanıt gelmediğinde ne yapacağınızı anlatıyor.
Erişim: diğer hakların kapısını açan hak
GDPR’ın 15. maddesi uyarınca herhangi bir kuruluşa hakkınızda kişisel veri işleyip işlemediğini sorabilir ve işliyorsa bir kopyasını isteyebilirsiniz. Yanıt ayrıca verilerin neden kullanıldığını, nereden geldiğini, kimlere aktarıldığını, ne kadar süre saklanacağını ve bir yazılımın hakkınızda karar verip vermediğini de belirtmelidir.
Erişim genellikle ilk adımdır, çünkü görmediğiniz bir şeyi düzeltemez, sildiremez veya itiraz edemezsiniz. Bir dosyanın var olduğundan şüphelendiğiniz her durumda işe yarar: bir bankada, bir işverende, bir platformda, bir kamu kurumunda.
Talep kural olarak ücretsizdir. Kuruluş başka kişilere ait verileri çıkarabilir ve bazı kanunlar neleri açıklayabileceğini sınırlar. Bunun en bilinen örneği kara para aklamanın önlenmesine ilişkin kurallardır; kapatılan ve reddedilen banka hesapları hakkındaki yazımız bunun uygulamada ne anlama geldiğini anlatıyor.
Düzeltme ve silme
Düzeltme (madde 16). Yanlış veriler gecikmeksizin düzeltilmeli, eksik veriler tamamlanmalıdır. Yanlış bir adres, karıştırılmış bir kimlik ya da bir tarama veri tabanındaki güncelliğini yitirmiş bir kayıt bunun örnekleridir. Olguları düzeltmek görüşleri düzeltmekten daha kolaydır; ancak bir kuruluş hakkınızda bir değerlendirme tutuyorsa, kendi açıklamanızın eklenmesini isteyebilirsiniz.
Silme (madde 17). Veriler birçok durumda silinmelidir; örneğin artık gerekli olmadıklarında, hukuka aykırı biçimde işlendiklerinde ya da dayandıkları rızayı geri aldığınızda. Bu hak mutlak değildir: yasal saklama yükümlülükleri, ifade özgürlüğü ve hukuki talepler öncelikli olabilir. Reddeden bir kuruluş size nedenini söylemek zorundadır.
İtiraz ve yazılımla verilen kararlar
İtiraz (madde 21). Kuruluşun “meşru menfaatlerine” veya bir kamu görevine dayanan işlemeye itiraz edebilirsiniz. Doğrudan pazarlamaya itirazınız kesin sonuç doğurur: kuruluş işlemeyi durdurmak zorundadır. Diğer durumlarda ancak sizinkilerden ağır basan zorlayıcı gerekçeler gösterirse devam edebilir.
Otomatik kararlar (madde 22). Yalnızca bir yazılım tarafından verilen ve hakkınızda hukuki sonuç doğuran ya da sizi benzer biçimde önemli ölçüde etkileyen bir karara tabi olmama hakkınız vardır. Böyle bir karara izin verilen durumlarda kararın bir insan tarafından yeniden incelenmesini isteyebilir, görüşünüzü bildirebilir ve karara itiraz edebilirsiniz. Bu; kredi retleri, hesap kapatmalar ve otomatik puanlamalar için önemlidir. Hak yalnızca tamamen otomatik işlemeye dayanan kararları kapsar ve bu sınırın nerede olduğu tartışılabilir.
Erişim hakkı buna eklenir. Madde 15 uyarınca böyle bir kararın arkasındaki mantık hakkında anlamlı bilgi isteyebilirsiniz. Adalet Divanı Dun & Bradstreet Austria kararında bunun, gerçekten anlayabileceğiniz bir açıklama anlamına geldiğini teyit etti.
Veri taşınabilirliği
Madde 20 uyarınca sağladığınız verileri yapılandırılmış, makinece okunabilir bir formatta alabilir ve başka bir yerde yeniden kullanabilirsiniz. Bu daha çok hizmet değiştirdiğinizde işe yarar: platformlar, uygulamalar, enerji veya telekomünikasyon sağlayıcıları. Bu hak erişim hakkından daha dardır. Yalnızca sizin sağladığınız ve rızanıza veya bir sözleşmeye dayanarak otomatik yollarla işlenen verileri kapsar.
Süreler
Bir kuruluş gecikmeksizin ve en geç talebinizin alınmasından itibaren bir ay içinde yanıt vermelidir. Karmaşık veya çok sayıda talepte bu süreyi iki ay daha uzatabilir; ancak yalnızca bunu size ilk ay içinde, gerekçesiyle birlikte bildirirse.
| Ne zaman | Ne olmuş olmalı |
|---|---|
| Talebin alındığı gün | Süre başlar. Talebinizin ulaştığı tarihin kanıtını saklayın. |
| Bir ay içinde | Eksiksiz bir yanıt ya da daha fazla zamana ihtiyaç olduğunu ve nedenini bildiren bir mesaj. |
| Üç ay içinde | Süre zamanında uzatıldıysa eksiksiz bir yanıt. |
Yanıtsız kalmayacak bir talep nasıl yazılır
- Doğru adrese yazın. Varsa kuruluşun veri koruma irtibat kişisini kullanın; aydınlatma metninde genellikle belirtilir.
- Hakkı adıyla belirtin. Talebinizi hangi maddeye dayanarak yaptığınızı açıkça yazın; örneğin GDPR’ın 15. maddesi.
- Sizi bulmalarına yardımcı olun. Dosyanızı bulmaları için gereken bilgileri verin; örneğin müşteri veya referans numarası. Gerekenden fazlasını göndermeyin.
- İz bırakın. Bir kopyasını, teslim kanıtını ve her yanıtı saklayın. Şikâyette bulunmanız gerekirse bunlar dosyanızı oluşturur.
ÖRNEK METİN
Sayın yetkili,
GDPR’ın 15. maddesi uyarınca, hakkımda işlediğiniz tüm kişisel verilerin bir kopyasını, işleme amaçlarını, verilerin kaynağını, alıcıları, saklama süresini ve hakkımda otomatik bir karar verilip verilmediğini, kararın arkasındaki mantığa ilişkin anlamlı bilgilerle birlikte talep ediyorum.
Bu talebin size ulaşmasından itibaren bir ay içinde yanıt vermenizi rica ederim.
Saygılarımla,
[AD SOYAD] · [DOĞUM TARİHİ] · [MÜŞTERİ VEYA REFERANS NUMARASI]
Aynı yapı diğer haklar için de işe yarar. Düzeltme için neyin yanlış olduğunu ve doğrusunun ne olması gerektiğini yazın, kuruluştan verileri paylaştığı herkesi bilgilendirmesini isteyin. Silme için gerekçeyi belirtin: veriler artık gerekli değil, rızanızı geri alıyorsunuz ya da veriler hukuka aykırı biçimde işlendi. İtiraz için itiraz ettiğiniz amacı ve kendi durumunuza ilişkin gerekçeleri belirtin.
Yanıt gelmezse
Önce tarihi kontrol edin: talebin alınmasından itibaren bir ay ya da kuruluş daha fazla zamana ihtiyacı olduğunu size zamanında bildirdiyse üç ay. Ardından yazılı bir hatırlatma gönderin. Bu da işe yaramazsa Belçika Veri Koruma Otoritesi’ne (Autorité de protection des données, APD) şikâyette bulunabilirsiniz. Otorite, kuruluşa yanıt vermesini emredebilir.
İşleme size zarar verdiyse tazminat talebi ayrı bir yoldur. Altı veri sorunu ve ilk yapılması gerekenler başlıklı yazımız bunu; sızıntılar, platformlar ve iş yerindeki verilerinizle birlikte ele alıyor.
Kaynaklar
- (AB) 2016/679 sayılı Tüzük (GDPR), madde 12(3) (süreler), 15–17, 20–22
- Adalet Divanı, C-203/22, Dun & Bradstreet Austria, otomatik kararların açıklanması hakkında
- Belçika Veri Koruma Otoritesi (APD), şikâyetler
Genel bilgidir, 2 Kasım 2026 tarihinde kontrol edilmiştir. Kurallar ve kararlar değişir, her durum farklıdır: bu metin kendi durumunuza ilişkin bir danışmanlık değildir.
Bu yazıdaki bilgiler 16/11/2026 tarihi itibarıyla günceldir.
